Οδηγός AML & KYC στην Κύπρο — Ν. 188(Ι)/2007

Το νομοθετικό πλαίσιο: Ν. 188(Ι)/2007

Ο περί της Παρεμπόδισης και Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Παράνομες Δραστηριότητες Νόμος του 2007, Ν. 188(Ι)/2007, όπως τροποποιείται και ισχύει, αποτελεί τη βάση του κυπριακού πλαισίου AML / CFT. Περιλαμβάνει υποχρεώσεις δέουσας επιμέλειας, τήρησης αρχείων, εσωτερικών διαδικασιών και αναφοράς ύποπτων δραστηριοτήτων.

Οι υπόχρεες οντότητες εφαρμόζουν επίσης τις οδηγίες της αρμόδιας εποπτικής αρχής. Για πιστωτικά ιδρύματα, ιδρύματα πληρωμών και ηλεκτρονικού χρήματος, βασικό σημείο αναφοράς είναι η Οδηγία AML / CFT της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου του 2025 (Κ.Δ.Π. 120/2025). Για τις οντότητες που εποπτεύει η CySEC εφαρμόζεται η δική της οδηγία AML, όπως ισχύει.

Οι εποπτικές αρχές και η ΜΟΚΑΣ

• Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου (ΚΤΚ) — εποπτεία AML / CFT των πιστωτικών ιδρυμάτων, των ιδρυμάτων πληρωμών και των ιδρυμάτων ηλεκτρονικού χρήματος που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά της.
• Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Κύπρου (CySEC) — εποπτεία των οντοτήτων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά της, όπως επενδυτικές εταιρείες και διαχειριστές επενδυτικών οργανισμών, και αρμοδιότητες για παρόχους υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων στο πλαίσιο MiCA.
• Εθνική Αρχή Στοιχημάτων (ΕΑΣ) — εποπτεία αδειοδοτημένων παρόχων στοιχημάτων Κλάσης Α και Κλάσης Β. Ο περί Στοιχημάτων Νόμος, Ν. 37(Ι)/2019, αφορά τον συγκεκριμένο κλάδο και δεν αποτελεί τον γενικό νόμο AML.
• Μονάδα Καταπολέμησης Αδικημάτων Συγκάλυψης (ΜΟΚΑΣ) — η κυπριακή Μονάδα Χρηματοοικονομικών Πληροφοριών (FIU). Λαμβάνει και αναλύει αναφορές ύποπτων συναλλαγών ή δραστηριοτήτων· ο ρόλος της διαφέρει από την αδειοδότηση και την τομεακή εποπτεία.
• Για δικηγόρους, λογιστές, ελεγκτές και άλλες επαγγελματικές υπηρεσίες, η αρμόδια αρχή καθορίζεται από τον νόμο και τη δραστηριότητα. Δεν υπάγονται όλοι οι υπόχρεοι οργανισμοί στη CySEC ή στην ΚΤΚ.

Οι βασικοί πυλώνες συμμόρφωσης

• Εκτίμηση κινδύνου οργανισμού και πελάτη, με συνεκτίμηση προϊόντων, γεωγραφικών περιοχών, διαύλων εξυπηρέτησης και συναλλαγών.
• Ταυτοποίηση και επαλήθευση πελάτη (KYC), έλεγχος νομικού προσώπου (KYB), εντοπισμός πραγματικού δικαιούχου και κατανόηση του σκοπού της επιχειρηματικής σχέσης.
• Δέουσα επιμέλεια ανάλογα με τον κίνδυνο: απλουστευμένη όπου επιτρέπεται και αυξημένη (EDD) σε περιπτώσεις υψηλού κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων των Πολιτικώς Εκτεθειμένων Προσώπων (ΠΕΠ).
• Έλεγχος εφαρμοστέων κυρώσεων και αξιολόγηση ΠΕΠ, με διερεύνηση πιθανών ταυτίσεων και τεκμηρίωση αποφάσεων.
• Διαρκής παρακολούθηση συναλλαγών και επιχειρηματικών σχέσεων, επικαιροποίηση στοιχείων και διερεύνηση ασυνήθιστης δραστηριότητας.
• Έγκαιρη αναφορά υποψιών στη ΜΟΚΑΣ σύμφωνα με τις νόμιμες διαδικασίες και αποφυγή ενημέρωσης του πελάτη για την αναφορά (tipping-off).
• Τήρηση αρχείων, σαφείς αρμοδιότητες υπευθύνου συμμόρφωσης, εκπαίδευση προσωπικού και έλεγχος της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο: AMLR, AMLA και MiCA

Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1624 (AMLR) θα εφαρμόζεται κατά κανόνα από τις 10 Ιουλίου 2027. Έως τότε παραμένουν κρίσιμες οι ισχύουσες εθνικές υποχρεώσεις AML / CFT. Η νέα Ευρωπαϊκή Αρχή AMLA συμπληρώνει το πλαίσιο εποπτείας· δεν αντικαθιστά τη μονάδα χρηματοοικονομικών πληροφοριών κάθε χώρας.

Για τους παρόχους υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων, ο Κανονισμός (ΕΕ) 2023/1114 (MiCA) και ο Κανονισμός (ΕΕ) 2023/1113 για τις πληροφορίες που συνοδεύουν μεταφορές κεφαλαίων και ορισμένων κρυπτοστοιχείων αποτελούν πρόσθετα, διακριτά πλαίσια. Η αδειοδότηση δεν καταργεί τις υποχρεώσεις AML / KYC.

Πώς βοηθά το ComplianceSuite

Το ComplianceSuite συγκεντρώνει την ταυτοποίηση KYC / KYB, τον έλεγχο κυρώσεων και ΠΕΠ, τη βαθμολόγηση κινδύνου, την παρακολούθηση συναλλαγών και τη διαχείριση υποθέσεων. Το ίχνος ελέγχου βοηθά την ομάδα συμμόρφωσης να τεκμηριώνει τους ελέγχους και τις αποφάσεις της.

Οι πολιτικές, οι κανόνες παρακολούθησης και οι διαδικασίες αναφοράς πρέπει να προσαρμόζονται στη δραστηριότητα και στην αρμόδια εποπτική αρχή. Η χρήση λογισμικού δεν υποκαθιστά την ευθύνη του οργανισμού για τη συμμόρφωσή του.

Συχνές ερωτήσεις